Bệnh viêm gan C có vaccine không và lây qua đường nào?
Viêm gan C là một bệnh lý gan nguy hiểm và vẫn còn phổ biến tại Việt Nam. Bệnh thường tiến triển âm thầm, nhiều người không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi gan đã bị tổn thương nặng như xơ gan hoặc ung thư gan. Một hiểu lầm khá phổ biến là tiêm vaccine viêm gan B sẽ bảo vệ được cả viêm gan C, dẫn đến tâm lý chủ quan. Tuy nhiên, điều quan trọng cần khẳng định ngay: hiện nay y học vẫn chưa có vaccine phòng ngừa viêm gan C.
Viêm gan C có vaccine không?
Hiện trên thế giới vẫn chưa có vaccine thương mại để phòng ngừa viêm gan C. Các tổ chức y tế lớn khẳng định điều này; biện pháp hiệu quả hiện nay là phát hiện sớm và điều trị bằng thuốc kháng virus trực tiếp (DAA).
Tại sao chưa có vaccine viêm gan C? Một số lý do chính:
- Vi rút biến đổi quá nhanh
Vi rút viêm gan C là vi rút có vật chất di truyền là ARN. Loại vi rút này có khả năng đột biến liên tục trong quá trình nhân lên. Mỗi lần nhân bản, nó có thể tạo ra nhiều biến thể khác nhau, làm cho hệ miễn dịch khó nhận diện ổn định. Điều này khiến việc thiết kế một loại vaccine tạo được đáp ứng miễn dịch lâu dài trở nên khó khăn.
- Vi rút có quá nhiều kiểu gen và phân nhóm
Vi rút viêm gan C có ít nhất 6 kiểu gen chính và hơn 50 phân nhóm khác nhau. Mỗi kiểu gen lại khác biệt đáng kể về cấu trúc. Nếu một vaccine chỉ bảo vệ tốt cho một kiểu gen, nó có thể không bảo vệ được những kiểu gen còn lại. Điều này làm tăng độ phức tạp và kéo dài quá trình nghiên cứu.
- Chưa tạo được đáp ứng miễn dịch bền vững
Nhiều loại vaccine thử nghiệm trước đây chưa tạo ra được lượng kháng thể trung hòa đủ mạnh và đủ lâu để bảo vệ người khỏi nhiễm trùng mạn tính. Vì vậy các nghiên cứu vẫn tiếp tục được cải tiến.
Dù chưa có vaccine, nhiều nhóm nghiên cứu trên thế giới vẫn đang phát triển các hướng mới như vaccine tạo miễn dịch rộng cho nhiều kiểu gen, vaccine dựa trên tế bào miễn dịch T, hoặc các nền tảng sinh học mới. Điều này mang lại kỳ vọng rằng trong tương lai, vaccine phòng viêm gan C có thể trở thành hiện thực.
Viêm gan C lây qua đường nào?
Viêm gan C lây chủ yếu qua đường máu, đây là con đường có nguy cơ cao nhất và chiếm tỷ lệ lớn nhất trong các ca nhiễm. Khi máu của người bệnh xâm nhập vào cơ thể người khỏe mạnh, dù chỉ một lượng rất nhỏ, đều có thể gây lây truyền.
- Lây qua đường máu (đường lây quan trọng nhất)
- Tiêm chích ma túy: Đây là nguyên nhân hàng đầu, đặc biệt khi dùng chung kim tiêm hoặc dụng cụ pha chế.
- Các thủ thuật xuyên qua da không an toàn: Xăm hình, xỏ khuyên, châm cứu tại cơ sở không đảm bảo vệ sinh, dụng cụ không được tiệt trùng đúng cách đều làm tăng nguy cơ.
- Dùng chung vật dụng cá nhân có thể dính máu vi thể: Dao cạo râu, kềm cắt móng, bàn chải đánh răng… đều có thể dính máu nhỏ đến mức mắt thường không nhìn thấy nhưng vẫn đủ để lây nhiễm.
- Tai nạn nghề nghiệp: Nhân viên y tế bị kim đâm hoặc tiếp xúc với máu bệnh nhân khi không có bảo hộ đầy đủ.
- Lây qua đường tình dục
Đường tình dục không phải là con đường lây phổ biến của viêm gan C, nhưng vẫn có nguy cơ, đặc biệt trong những trường hợp:
- Quan hệ thô bạo làm trầy xước hoặc chảy máu.
- Quan hệ trong thời kỳ kinh nguyệt.
- Một trong hai người mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác, khiến niêm mạc dễ tổn thương hơn.
- Mẹ truyền sang con
Tỷ lệ lây truyền từ mẹ nhiễm viêm gan C sang con khoảng 5 – 6%, chủ yếu xảy ra trong quá trình sinh nở, khi máu của mẹ tiếp xúc với các vết xước nhỏ của trẻ. Viêm gan C không lây qua nhau thai trong thời gian mang thai với tỷ lệ cao như một số bệnh khác.
- Lưu ý quan trọng để tránh kỳ thị
Viêm gan C không lây qua các tiếp xúc thông thường
- Ăn uống chung
- Ôm hôn
- Bắt tay
- Ho, hắt hơi
- Muỗi đốt
Làm thế nào để phòng ngừa khi chưa có vaccine?
- Những cách phòng ngừa viêm gan C hiệu quả:
Trong sinh hoạt hằng ngày
- Không dùng chung bơm kim tiêm trong bất kỳ trường hợp nào.
- Tránh dùng chung dao cạo râu, bàn chải đánh răng, kềm cắt móng hoặc bất kỳ vật dụng cá nhân nào có khả năng dính máu vi thể.
- Nếu sống cùng người nhiễm viêm gan C, cần cất riêng các vật dụng sắc nhọn để tránh tai nạn.
- Khi làm đẹp hoặc thực hiện thủ thuật y tế
- Lựa chọn cơ sở nha khoa, phòng khám, tiệm xăm hay các dịch vụ làm đẹp có uy tín.
- Quan sát quy trình vô khuẩn: dụng cụ phải được tiệt trùng đúng chuẩn hoặc dùng một lần rồi bỏ.
- Không thực hiện xăm, xỏ, châm cứu tại các địa điểm không rõ nguồn gốc.
- Trong quan hệ tình dục
- Chung thủy một vợ một chồng là cách giảm nguy cơ rõ rệt.
- Nếu có quan hệ ngoài luồng, nên sử dụng bao cao su đúng cách để tránh tiếp xúc với máu hoặc dịch tiết có nguy cơ.
- Xử lý vết thương đúng cách
- Che kín mọi vết thương hở bằng băng gạc sạch.
- Đeo găng tay khi phải tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể của người khác.
Thực hiện đúng các biện pháp trên sẽ giúp bạn giảm thiểu tối đa nguy cơ nhiễm bệnh khi chưa có vaccine phòng ngừa viêm gan C.
Viêm gan C có chữa được không?
Tin vui là viêm gan C hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện và điều trị đúng phác đồ. Trước đây, việc điều trị rất khó khăn vì phải dùng thuốc Interferon, kéo dài nhiều tháng và gây nhiều tác dụng phụ. Tuy nhiên, hiện nay y học đã có bước tiến lớn với thuốc kháng vi rút tác động trực tiếp (thuốc DAA).
Phác đồ mới mang lại hiệu quả vượt trội:
- Tỷ lệ khỏi bệnh trên 95%, thậm chí gần 99% ở một số kiểu gen.
- Thời gian điều trị ngắn, thường chỉ khoảng 12 tuần (3 tháng).
- Thuốc dạng uống, tiện lợi và ít gây tác dụng phụ hơn rất nhiều so với trước đây.
Tuy nhiên, người bệnh cần điều trị càng sớm càng tốt. Thuốc có thể loại bỏ vi rút, nhưng không thể phục hồi phần gan đã bị xơ hóa nặng. Trì hoãn điều trị sẽ làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan.
Bài viết liên quan: Viêm gan C là bệnh gì? Nguyên nhân bị viêm gan C
Địa chỉ mua thuốc, thực phẩm chức năng uy tín, chất lượng, cam kết chính hãng tại:
- Đặt mua hàng trực tiếp từ website của công ty http://vihapha.com.
- Đặt hàng Online tại Zalo 0919 654 189 - 1800 585 865
- Văn phòng công ty: Số 90- Lô C2 Khu Đô Thị Mới Đại Kim, Phường Định Công - Hà Nội. SĐT 0243 558 5014
- Giờ mở cửa: 08:00 - 17:00 từ Thứ 2 đến sáng Thứ 7 hàng tuần
