Viêm gan tối cấp là gì? Dấu hiệu nhận biết và mức độ nguy hiểm

Trả lời nhanh: Viêm gan tối cấp là tổn thương gan nặng, diễn tiến rất nhanh, gây suy gan cấp trong vài ngày đến vài tuần, kể cả ở người trước đó khỏe mạnh. Nguyên nhân thường gặp là virus viêm gan, quá liều thuốc (đặc biệt paracetamol) hoặc độc chất. Bệnh có thể gây vàng da nhanh, rối loạn đông máu, hôn mê và tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.

Do diễn tiến rất nhanh và mức độ nguy hiểm cao, việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường của viêm gan tối cấp có ý nghĩa quan trọng trong xử trí và tiên lượng. Nhiều trường hợp khởi phát ở người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, khiến người bệnh dễ chủ quan cho đến khi bệnh đã trở nặng.
Vậy dấu hiệu viêm gan tối cấp thường gặp ra sao, nguyên nhân từ đâu và mức độ nguy hiểm của tình trạng này như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và những trường hợp cần được đưa đến cơ sở y tế ngay.

Viêm gan tối cấp là gì? 

Định nghĩa y khoa ngắn gọn

Viêm gan tối cấp (fulminant hepatitis) là tình trạng tổn thương gan nặng, diễn tiến rất nhanh, gây suy gan cấp trong thời gian ngắn ở người trước đó không có bệnh gan mạn đáng kể. Tình trạng này thường biểu hiện bằng rối loạn đông máu, vàng da tiến triển nhanh và có thể xuất hiện bệnh não gan với các triệu chứng như lú lẫn, lơ mơ hoặc hôn mê.

Phân biệt với viêm gan cấp thông thường

Viêm gan cấp và viêm gan tối cấp đều có thể gây tổn thương tế bào gan, nhưng khác nhau chủ yếu ở tốc độ diễn tiến và mức độ suy giảm chức năng gan.

Tiêu chí	Viêm gan cấp thông thường	Viêm gan tối cấp
Diễn tiến	Thường diễn tiến trong vài tuần đến vài tháng	Diễn tiến rất nhanh, có thể trong vài ngày đến vài tuần
Chức năng gan	Có thể suy giảm nhưng thường chưa mất chức năng nghiêm trọng	Suy giảm nghiêm trọng, đặc biệt là khả năng tổng hợp các yếu tố đông máu
Rối loạn đông máu	Có thể nhẹ hoặc không rõ	Thường rõ, INR tăng
Bệnh não gan	Không phải biểu hiện điển hình	Có thể xuất hiện, từ lú lẫn đến hôn mê
Tiên lượng	Nhiều trường hợp có thể hồi phục	Nguy cơ biến chứng nặng và tử vong cao, cần cấp cứu và theo dõi chuyên sâu

 

Lưu ý: Trong thực hành, thuật ngữ suy gan cấp thường được sử dụng để mô tả tình trạng suy giảm chức năng gan cấp tính kèm rối loạn đông máu và bệnh não gan ở người không có bệnh gan mạn đáng kể. Vì vậy, khi xuất hiện vàng da nhanh kèm lú lẫn, lơ mơ hoặc thay đổi ý thức, cần được đưa đến cơ sở y tế ngay.

Nguyên nhân gây viêm gan tối cấp

Viêm gan tối cấp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó thường gặp là nhiễm virus viêm gan, thuốc và độc chất. Một số trường hợp do bệnh lý khác hoặc không xác định được nguyên nhân.

• Virus viêm gan: Viêm gan A, B và E có thể gây tổn thương gan cấp nặng. Viêm gan B là một nguyên nhân quan trọng; viêm gan E có nguy cơ diễn tiến nặng hơn ở phụ nữ mang thai. Viêm gan C, D hoặc đồng nhiễm nhiều loại virus cũng có thể liên quan trong một số trường hợp.
• Thuốc và độc chất: Quá liều paracetamol (acetaminophen) là một nguyên nhân quan trọng gây suy gan cấp. Ngoài ra, một số thuốc như thuốc kháng sinh, thuốc chống lao, thuốc chống động kinh và các sản phẩm thuốc nam, thuốc bắc không rõ thành phần cũng có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng. Ngộ độc nấm độc hoặc hóa chất công nghiệp cũng là những nguyên nhân cần lưu ý.
• Các nguyên nhân khác: Thiếu máu gan do sốc hoặc suy tim nặng, viêm gan tự miễn và một số bệnh lý chuyển hóa có thể dẫn đến suy gan cấp. Một tỷ lệ trường hợp không xác định được nguyên nhân dù đã thực hiện các xét nghiệm cần thiết.

Tại Việt Nam, viêm gan virus, đặc biệt là viêm gan B, và tổn thương gan liên quan đến việc sử dụng thuốc không đúng cách là những nhóm nguyên nhân cần đặc biệt lưu ý. Tuy nhiên, không nên tự xác định nguyên nhân chỉ dựa vào triệu chứng; người có biểu hiện nghi ngờ cần được đánh giá y tế và làm xét nghiệm phù hợp.

Dấu hiệu nhận biết viêm gan tối cấp

Dấu hiệu viêm gan tối cấp có thể bắt đầu khá giống các bệnh lý thông thường như cúm hoặc rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, tình trạng có thể diễn tiến nhanh sang suy gan cấp, vì vậy cần đặc biệt chú ý khi triệu chứng trở nên rõ rệt trong thời gian ngắn.

Triệu chứng sớm (giai đoạn khởi phát)

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể xuất hiện:

• Mệt mỏi nhiều, suy nhược nhanh, giảm khả năng sinh hoạt hằng ngày.
• Chán ăn, buồn nôn hoặc nôn.
• Đau hoặc cảm giác tức vùng hạ sườn phải.
• Sốt nhẹ hoặc không sốt.
• Nước tiểu sẫm màu, có thể giống màu nước chè.
• Phân nhạt màu hoặc bạc màu.

Các biểu hiện ban đầu này không đặc hiệu và dễ bị nhầm với cúm, rối loạn tiêu hóa hoặc tình trạng mệt mỏi thông thường. Do đó, người bệnh có thể chủ quan, trong khi tổn thương gan vẫn tiếp tục tiến triển.

Triệu chứng nặng khi tiến triển thành suy gan

Khi chức năng gan suy giảm nghiêm trọng, các dấu hiệu có thể trở nên rõ ràng hơn:

• Vàng da, vàng mắt xuất hiện nhanh và ngày càng tăng.
• Dễ chảy máu hoặc bầm tím: chảy máu cam, chảy máu chân răng, xuất hiện vết bầm dưới da hoặc rong kinh.
• Phù, bụng chướng có thể xuất hiện.
• Thay đổi tri giác: lú lẫn, nói nhảm, ngủ gà; người bệnh có thể kích thích, vật vã hoặc chuyển sang li bì.
• Trường hợp nặng có thể hôn mê.
• Hơi thở có thể xuất hiện mùi đặc trưng thường được mô tả là mùi gan.

Cần đưa người bệnh đến bệnh viện cấp cứu ngay khi xuất hiện vàng da tiến triển nhanh kèm lú lẫn, buồn ngủ bất thường, thay đổi hành vi hoặc chảy máu bất thường. Viêm gan tối cấp có thể diễn tiến nhanh thành suy gan nặng và cần được theo dõi, điều trị tại cơ sở y tế có khả năng hồi sức và điều trị suy gan cấp.

Dấu hiệu ở trẻ em và người cao tuổi

Biểu hiện có thể không điển hình ở một số nhóm tuổi:

• Trẻ em: bỏ bú, bú kém, quấy khóc bất thường, li bì hoặc vàng da xuất hiện nhanh.
• Người cao tuổi: mệt mỏi nhiều, lú lẫn, thay đổi hành vi, dễ mất thăng bằng hoặc té ngã, kèm vàng da.

Các dấu hiệu trên không đủ để tự chẩn đoán viêm gan tối cấp. Khi có biểu hiện nghi ngờ, đặc biệt là thay đổi ý thức, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Viêm gan tối cấp nguy hiểm như thế nào?

Viêm gan tối cấp là tình trạng cấp cứu đe dọa tính mạng. Khi gan mất chức năng nhanh chóng, người bệnh có thể xuất hiện bệnh não gan, phù não, rối loạn đông máu, nhiễm trùng, suy thận và suy đa cơ quan. Tiên lượng phụ thuộc đáng kể vào nguyên nhân, mức độ suy gan, biến chứng và thời điểm được điều trị tại cơ sở có khả năng hồi sức chuyên sâu và ghép gan.

Mức độ nguy hiểm chung

Từ khi xuất hiện tổn thương gan nặng đến suy gan cấp, tình trạng có thể diễn tiến rất nhanh. Một số trường hợp có thể hồi phục nếu được điều trị tích cực và gan có thời gian tái tạo; ngược lại, người bệnh có bệnh não gan nặng hoặc suy đa cơ quan có nguy cơ tử vong cao.
Theo dữ liệu của nhóm nghiên cứu suy gan cấp tại Hoa Kỳ được AASLD dẫn lại, tỷ lệ sống không cần ghép gan ở toàn bộ bệnh nhân suy gan cấp chỉ khoảng 50%, mặc dù kết quả điều trị đã cải thiện đáng kể nhờ hồi sức tích cực và ghép gan ở những trường hợp phù hợp.

Các biến chứng chính

• Suy gan cấp: Gan mất nhanh khả năng thực hiện các chức năng quan trọng như chuyển hóa, tổng hợp protein và các yếu tố đông máu.
• Bệnh não gan và phù não: Các chất độc, đặc biệt là amoniac, tích tụ khi chức năng gan suy giảm, có thể gây lú lẫn, hôn mê và tăng áp lực nội sọ. Phù não là một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất của suy gan cấp.
• Rối loạn đông máu và chảy máu: Người bệnh có thể tăng nguy cơ xuất huyết, đặc biệt khi tình trạng suy gan nặng.
• Nhiễm trùng, nhiễm khuẩn huyết: Suy gan cấp làm tăng nguy cơ nhiễm trùng; nhiễm trùng cũng là một nguyên nhân quan trọng khiến tình trạng bệnh xấu đi.
• Suy thận và suy đa cơ quan: Suy gan cấp có thể đi kèm tổn thương thận, suy tuần hoàn, suy hô hấp và các rối loạn chuyển hóa, từ đó làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong.

Tỷ lệ tử vong và yếu tố ảnh hưởng

Không nên đưa ra một tỷ lệ tử vong cố định cho viêm gan tối cấp, vì tiên lượng thay đổi rất lớn theo nguyên nhân và mức độ bệnh. Với suy gan cấp nói chung, dữ liệu hiện đại cho thấy kết quả đã cải thiện so với trước đây; một số tài liệu ghi nhận tỷ lệ sống sau ghép gan khoảng 75% trong các báo cáo gần đây.

Nguy cơ tử vong thường tăng khi:

• Bệnh được phát hiện hoặc chuyển đến cơ sở chuyên khoa muộn.
• Bệnh não gan tiến triển nặng, đặc biệt khi có hôn mê hoặc phù não.
• Xuất hiện nhiễm trùng nặng, suy thận hoặc suy đa cơ quan.
• Nguyên nhân gây tổn thương gan có tiên lượng xấu hoặc không thể kiểm soát nhanh.
• Không tiếp cận được trung tâm có khả năng hồi sức suy gan cấp và ghép gan khi ghép gan được chỉ định.

Vì vậy, thay vì áp dụng các con số như “tử vong trên 80–90%” cho mọi trường hợp, nên nhấn mạnh rằng viêm gan tối cấp có nguy cơ tử vong rất cao nếu diễn tiến thành suy gan cấp nặng, đặc biệt khi xuất hiện bệnh não gan và suy đa cơ quan; phát hiện sớm và điều trị tại trung tâm chuyên sâu có thể cải thiện đáng kể khả năng sống.

Khi nào cần đi viện ngay?

Viêm gan tối cấp có thể tiến triển thành suy gan cấp trong thời gian ngắn. Cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức nếu xuất hiện vàng da, vàng mắt nhanh kèm các dấu hiệu bất thường về ý thức, chảy máu hoặc tình trạng toàn thân.

Dấu hiệu cần đi viện ngay

• Vàng da, vàng mắt xuất hiện nhanh, đặc biệt trong vài ngày và ngày càng tăng.
• Vàng da kèm lú lẫn, nói nhảm, ngủ gà, khó đánh thức hoặc thay đổi hành vi.
• Chảy máu bất thường: chảy máu cam, chảy máu chân răng, bầm tím không rõ nguyên nhân.
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen, có thể là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa.
• Bụng chướng nhanh, phù hoặc khó thở.
• Người có tiền sử viêm gan B, viêm gan C, uống nhiều rượu hoặc sử dụng thuốc nam, thuốc bắc, thuốc giảm đau liều cao xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ tổn thương gan.

Đặc biệt, vàng da kèm lú lẫn, ngủ gà hoặc thay đổi ý thức là dấu hiệu cấp cứu. Không nên chờ triệu chứng tự cải thiện hoặc tự điều trị tại nhà; người bệnh cần được đánh giá chức năng gan, đông máu và các biến chứng tại bệnh viện càng sớm càng tốt.

Phòng ngừa viêm gan tối cấp

Không phải mọi trường hợp viêm gan tối cấp đều có thể phòng ngừa, nhưng một số biện pháp giúp giảm nguy cơ tổn thương gan cấp tính và phát hiện sớm các bệnh lý có thể tiến triển nặng:

• Tiêm vaccine viêm gan A và B theo khuyến cáo, đặc biệt với những người thuộc nhóm có nguy cơ nhiễm virus.
• Tầm soát viêm gan B và C khi có yếu tố nguy cơ; người đã mắc viêm gan B hoặc C cần được theo dõi theo lịch của bác sĩ.
• Không tự ý dùng thuốc, đặc biệt là thuốc giảm đau, thuốc có nguy cơ gây độc cho gan hoặc sử dụng nhiều sản phẩm cùng lúc. Cần kiểm tra thành phần để tránh vô tình dùng trùng hoạt chất như paracetamol.
• Tránh thuốc nam, thuốc bắc và thực phẩm không rõ nguồn gốc vì có thể chứa thành phần gây tổn thương gan hoặc tạp chất khó kiểm soát.
• Hạn chế hoặc tránh rượu bia, nhất là người đang mắc bệnh gan hoặc sử dụng thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến gan.
• Người mắc viêm gan B hoặc C mạn tính cần tuân thủ điều trị, tái khám và xét nghiệm định kỳ theo chỉ định. Kiểm soát bệnh nền giúp giảm nguy cơ các biến chứng gan nghiêm trọng.

Bên cạnh phòng ngừa, việc nhận biết sớm vàng da tiến triển nhanh, thay đổi ý thức, chảy máu bất thường hoặc các dấu hiệu suy gan cũng rất quan trọng để người bệnh được cấp cứu kịp thời.

Viêm gan tối cấp là tình trạng cấp cứu. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, hãy đến bệnh viện ngay, không tự điều trị tại nhà.
Để chủ động bảo vệ gan trong giai đoạn khỏe mạnh, bạn có thể tham khảo các sản phẩm hỗ trợ chức năng gan chính hãng tại Vihapha:

Địa chỉ mua thuốc, thực phẩm chức năng uy tín, chất lượng, cam kết chính hãng tại:

• Đặt mua hàng trực tiếp từ website của công ty http://vihapha.com.
• Đặt hàng Online tại Zalo 0919 654 189 - 1800 585 865
• Văn phòng công ty: Số 90- Lô C2 Khu Đô Thị Mới Đại Kim, Phường Định Công - Hà Nội. SĐT 0243 558 5014
• Giờ mở cửa: 08:00 - 17:00 từ Thứ 2 đến sáng Thứ 7 hàng tuần