Phân thùy gan là gì? Những điều cần biết

Trả lời nhanh: Phân thùy gan là các vùng giải phẫu – chức năng của gan, được chia thành 8 phân thùy theo phân loại Couinaud. Thuật ngữ này giúp bác sĩ xác định vị trí tổn thương trên siêu âm, CT và MRI; bản thân “phân thùy gan” không phải là một bệnh.

Phân thùy gan là gì?

Phân thùy gan là các đơn vị giải phẫu – chức năng được sử dụng để mô tả vị trí và cấu trúc bên trong gan. Theo phân loại Couinaud, mỗi phân thùy có một hệ thống cuống cửa tương đối riêng, gồm nhánh của động mạch gan, tĩnh mạch cửa và ống mật. Nhờ đặc điểm này, từng vùng gan có thể được xác định tương đối độc lập về nguồn cấp máu và đường dẫn mật. Trong khi đó, các tĩnh mạch gan thường nằm giữa các vùng phân thùy, tạo nên những mặt phẳng ranh giới và dẫn máu từ gan về tĩnh mạch chủ dưới.

Phân thùy gan khác thùy gan thế nào?

Thùy gan phải và thùy gan trái chủ yếu là cách mô tả hình thể và vị trí của gan. Trong khi đó, phân thùy gan là cách chia gan dựa trên đặc điểm giải phẫu – chức năng và hệ thống mạch máu, đường mật. Vì vậy, hai khái niệm có liên quan nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Phân chia phân thùy đặc biệt quan trọng khi đọc siêu âm, CT, MRI và lập kế hoạch phẫu thuật gan.

Gan có mấy phân thùy?

Phân loại Couinaud

Theo phân loại Couinaud, gan được chia thành 8 phân thùy, đánh số từ I đến VIII. Đây là hệ thống phân chia dựa trên đặc điểm giải phẫu của hệ thống tĩnh mạch cửa, động mạch gan, đường mật và tĩnh mạch gan, được sử dụng rộng rãi trong chẩn đoán hình ảnh và phẫu thuật gan.

• Phân thùy I là thùy đuôi, nằm phía sau gan và có đặc điểm cấp máu, dẫn lưu tĩnh mạch tương đối riêng.
• Phân thùy II, III và IV tạo thành nửa gan trái về mặt chức năng. Phân thùy IV thường được mô tả thành IVa và IVb.
• Phân thùy V, VI, VII và VIII tạo thành nửa gan phải về mặt chức năng.
• Phân thùy I thường được xem là vùng riêng, không hoàn toàn xếp vào nửa gan phải hoặc trái.

Bảng vị trí khái quát

Phân thùy	Vị trí tương đối
I	Thùy đuôi, nằm phía sau
II	Bên trái phía trên, vùng bên
III	Bên trái phía dưới, vùng bên
IVa	Vùng giữa bên trái, phía trên
IVb	Vùng giữa bên trái, phía dưới
V	Bên phải phía trước – dưới
VI	Bên phải phía sau – dưới
VII	Bên phải phía sau – trên
VIII	Bên phải phía trước – trên

Bảng trên mang tính định hướng. Trên siêu âm, CT hoặc MRI, vị trí và hình dạng phân thùy có thể được nhận diện khác nhau tùy mặt cắt, tư thế và các biến thể giải phẫu của từng người.

Phân thùy gan phải và trái

Để dễ hình dung, có thể xem gan như được chia thành nhiều “khu vực” dựa trên mạch máu và đường mật bên trong. Theo phân loại Couinaud, các khu vực này được xếp thành nửa gan trái và nửa gan phải về mặt chức năng. Cách chia này giúp bác sĩ xác định chính xác một tổn thương đang nằm ở vị trí nào của gan.

Nửa gan trái chức năng

Nửa gan trái gồm phân thùy II, III và IV.

• II và III nằm ở phần bên trái của gan. Phân thùy II ở tương đối phía trên, còn III ở phía dưới.
• IV nằm ở vùng giữa, gần đường phân chia giữa gan phải và gan trái. Phân thùy IV thường được chia thành IVa ở phía trên và IVb ở phía dưới.

Nửa gan phải chức năng

Nửa gan phải gồm phân thùy V, VI, VII và VIII.

• V và VIII nằm ở phía trước.
• VI và VII nằm ở phía sau.
• V và VI ở tương đối phía dưới.
• VII và VIII ở tương đối phía trên.

Nhờ cách chia này, khi kết quả siêu âm, CT hoặc MRI ghi nhận tổn thương ở một phân thùy cụ thể, người đọc có thể hình dung được vị trí tương đối của tổn thương trong gan.

Vì sao cần xác định phân thùy gan?

Việc xác định phân thùy gan giúp bác sĩ biết chính xác một tổn thương đang nằm ở khu vực nào trong gan. Thông tin này đặc biệt hữu ích khi đọc kết quả siêu âm, CT hoặc MRI và theo dõi tổn thương qua nhiều lần kiểm tra.

Định vị tổn thương

Thay vì chỉ mô tả chung chung như “có tổn thương ở gan phải”, việc ghi rõ tổn thương nằm ở phân thùy V, VI, VII hay VIII giúp xác định vị trí cụ thể hơn. Nhờ đó, bác sĩ có thể đối chiếu hình ảnh giữa các lần chụp để đánh giá tổn thương có thay đổi về kích thước hoặc đặc điểm hay không.

Hỗ trợ điều trị

Vị trí phân thùy cũng cung cấp thông tin quan trọng khi bác sĩ cân nhắc phẫu thuật, sinh thiết, đốt u hoặc các phương pháp can thiệp khác. Việc biết tổn thương nằm ở đâu giúp lựa chọn đường tiếp cận và hạn chế ảnh hưởng đến phần gan lành.

Tuy nhiên, xác định tổn thương ở một phân thùy cụ thể không có nghĩa người bệnh chắc chắn phải phẫu thuật hoặc can thiệp. Hướng điều trị còn phụ thuộc vào loại và kích thước tổn thương, vị trí tương quan với mạch máu và đường mật, chức năng gan, bệnh nền và tình trạng sức khỏe tổng thể.

Phân thùy gan trên siêu âm, CT và MRI

Phân thùy gan có thể được xác định trên siêu âm, CT hoặc MRI dựa vào các mốc giải phẫu bên trong gan. Thông tin này giúp bác sĩ xác định tổn thương nằm ở vị trí nào và thuận tiện hơn khi theo dõi qua các lần kiểm tra.
Tìm hiểu thêm về kỹ thuật chụp CT gan tại Chụp cắt lớp gan là gì? Có an toàn không?

Cách bác sĩ xác định phân thùy

Bác sĩ dựa vào vị trí của tĩnh mạch cửa, tĩnh mạch gan, động mạch gan, đường mật cùng các mốc giải phẫu khác để xác định từng phân thùy. CT và MRI thường cho hình ảnh chi tiết hơn, đặc biệt khi cần đánh giá tổn thương phức tạp hoặc mối liên quan với mạch máu, đường mật. Siêu âm cũng có thể xác định và mô tả vị trí phân thùy, nhưng khả năng quan sát phụ thuộc vào thiết bị, đặc điểm cơ thể và kinh nghiệm của người thực hiện.

Cách đọc kết quả

Khi nhận kết quả, có thể chú ý:

• Số phân thùy: Ví dụ II, IV, VI hoặc VIII.
• Kích thước và đặc điểm tổn thương: nếu được mô tả.
• Phần kết luận: đây thường là phần tóm tắt quan trọng nhất.
• Khuyến nghị: xem có cần theo dõi hoặc kiểm tra thêm hay không.

Không nên tự kết luận bệnh chỉ từ cụm từ “tổn thương phân thùy gan”, vì đây chỉ là thông tin về vị trí, chưa cho biết bản chất của tổn thương.

Tổn thương ở phân thùy gan có nguy hiểm không?

Việc phát hiện tổn thương ở một phân thùy gan không đồng nghĩa với ung thư hay bệnh lý nguy hiểm. “Phân thùy” chỉ là cách mô tả vị trí của tổn thương trong gan, không phải tên của một bệnh cụ thể. Tổn thương có thể lành tính, chẳng hạn như nang gan hoặc u máu, nhưng cũng có trường hợp cần được kiểm tra thêm. Để đánh giá chính xác, cần xem xét toàn bộ kết quả hình ảnh, xét nghiệm và bệnh sử.

Vị trí không quyết định bản chất tổn thương

Một tổn thương nằm ở phân thùy II, IV, VI hay VIII không thể dựa vào vị trí để xác định là lành tính hay ác tính. Bác sĩ sẽ đánh giá thêm kích thước, hình dạng, đặc điểm trên hình ảnh và các yếu tố nguy cơ của từng người.

Khi nào nên đi khám?

Nên tái khám hoặc thực hiện kiểm tra bổ sung nếu bác sĩ đã khuyến nghị. Đặc biệt, cần đi khám khi có vàng da, đau bụng kéo dài, sụt cân không chủ ý hoặc mệt mỏi kéo dài. Người mắc viêm gan virus hoặc xơ gan cũng nên tuân thủ lịch theo dõi định kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Phân thùy gan có phải bệnh không?

Không. Phân thùy gan là thuật ngữ giải phẫu, dùng để chia gan thành các khu vực nhằm xác định vị trí và đánh giá tổn thương.

Phân thùy gan có tách rời hoàn toàn không?

Không. Các phân thùy không phải những phần gan tách rời hoàn toàn mà là cách chia dựa trên hệ thống mạch máu, đường mật và chức năng của gan.

Tổn thương ở một phân thùy có cần mổ không?

Không phải trường hợp nào cũng cần phẫu thuật. Bác sĩ sẽ căn cứ vào loại tổn thương, kích thước, vị trí, đặc điểm hình ảnh, chức năng gan và tình trạng sức khỏe để lựa chọn cách xử trí phù hợp.

Đau ở đâu có xác định được phân thùy bị bệnh không?

Không. Vị trí đau không đủ để xác định chính xác phân thùy gan đang có vấn đề. Việc định vị cần dựa vào thăm khám và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, CT hoặc MRI.

Xin lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Độc giả vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể và chính xác nhất.

Địa chỉ mua thuốc, thực phẩm chức năng uy tín, chất lượng, cam kết chính hãng tại:

• Đặt mua hàng trực tiếp từ website của công ty http://vihapha.com.
• Đặt hàng Online tại Zalo 0919 654 189 - 1800 585 865
• Văn phòng công ty: Số 90- Lô C2 Khu Đô Thị Mới Đại Kim, Phường Định Công - Hà Nội. SĐT 0243 558 5014
• Giờ mở cửa: 08:00 - 17:00 từ Thứ 2 đến sáng Thứ 7 hàng tuần