Đột Quỵ Là Gì? Triệu Chứng, Nguyên Nhân Và Cách Phòng Ngừa

Trả lời nhanh: Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y tế xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, khiến não thiếu máu đột ngột. Nhận biết qua nguyên tắc FAST: méo mặt, yếu tay, nói khó, cần gọi cấp cứu ngay. Thời gian vàng để cấp cứu là 3 đến 6 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng.

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ là một tình trạng y tế khẩn cấp, có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời. Tình trạng này xảy ra khi não không nhận đủ máu do mạch máu não bị tắc nghẽn hoặc bị vỡ. Nếu người bệnh được cấp cứu trong thời gian vàng, các di chứng để lại sau điều trị sẽ giảm đáng kể.

Có hai loại đột quỵ chính. Đột quỵ do thiếu máu cục bộ xảy ra khi cục máu đông làm tắc mạch máu não, chiếm hơn 85 phần trăm số ca bệnh. Đột quỵ do xuất huyết xảy ra khi mạch máu não bị vỡ hoặc biến dạng, ít gặp hơn nhưng thường nặng hơn.

Triệu chứng nhận biết qua FAST

Các triệu chứng chính của đột quỵ và nguyên tắc cấp cứu thường được ghi nhớ qua khái niệm FAST.

• F, Face, khuôn mặt. Mặt người bệnh thường bị xệ một bên, không thể cười đều hoặc mắt miệng lệch sang một bên.
• A, Arm, tay. Người bệnh khó nâng đều hai cánh tay và giữ thẳng trên không do một bên tay yếu, dễ tê. Đây là dấu hiệu dễ bị nhầm với tê tay thông thường, có thể xem thêm tại [tê tay có phải dấu hiệu đột quỵ].
• S, Speak, khả năng ngôn ngữ. Người bệnh có thể nói lắp, nói không rõ chữ, thậm chí không nói được dù vẫn tỉnh táo, hoặc không hiểu lời người khác nói.
• T, Time, thời gian. Khi thấy bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, cần gọi cấp cứu ngay. Người thân nên theo dõi sát và không chờ đợi triệu chứng tự hết.

Ngoài FAST, người bệnh có thể xuất hiện thêm các dấu hiệu khác: đột ngột mất thị lực một hoặc cả hai mắt, mất phương hướng hoặc chóng mặt mất thăng bằng, đau đầu dữ dội bất thường, hoặc mất nhận thức. Một số dấu hiệu cảnh báo có thể xuất hiện sớm trước khi đột quỵ xảy ra, chi tiết tại dấu hiệu đột quỵ trước 30 ngày.

Thời gian vàng trong cấp cứu đột quỵ

Thời gian vàng để cấp cứu đột quỵ là từ 3 đến 6 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Can thiệp càng sớm trong khung giờ này, khả năng hồi phục càng cao và di chứng càng ít.

Nhiều trường hợp bị lỡ mất thời gian vàng vì một số lý do thường gặp. Người nhà chưa nhận ra triệu chứng, nhầm lẫn với cảm gió thông thường và xử lý bằng cách cạo gió. Việc vận chuyển và sơ cứu không đúng cách khiến bệnh chuyển nặng. Quãng đường đến bệnh viện xa hoặc giao thông không thuận lợi. Một số cơ sở y tế tuyến dưới chưa đủ khả năng chẩn đoán, phải chuyển viện làm mất thêm thời gian.

 Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ gồm huyết áp cao, hàm lượng cholesterol trong máu cao, và tình trạng tắc nghẽn động mạch do mảng bám cholesterol. Ngoài ra, tuổi cao, tiểu đường, hút thuốc lá, thừa cân và ít vận động cũng là những yếu tố nguy cơ đáng chú ý. Người có bệnh tim mạch nền hoặc tiền sử gia đình bị đột quỵ cần theo dõi sức khỏe thường xuyên hơn. Tìm hiểu thêm về cholesterol và nguy cơ đột quỵ tại giảm cholesterol là gì, cách hạ mỡ máu an toàn.

Cách phòng chống đột quỵ

Phần lớn các yếu tố nguy cơ ở trên có thể kiểm soát được bằng lối sống. Dưới đây là những cách phòng chống đột quỵ hiệu quả.

• Xây dựng chế độ ăn lành mạnh. Ăn nhiều rau xanh, giảm lượng muối và chất béo bão hòa trong mỗi bữa ăn giúp giảm mỡ máu và cholesterol. Một số loại thực phẩm cần hạn chế vì ảnh hưởng xấu đến tim mạch, xem chi tiết tại những thực phẩm nào không tốt cho tim mạch.
• Tập luyện thể thao đều đặn. Kết hợp ăn uống lành mạnh và vận động thường xuyên là cách hiệu quả để giảm nguy cơ đột quỵ. Với người đã có bệnh nền, cần lưu ý cường độ tập phù hợp, tham khảo tại phòng tránh đột quỵ khi chơi thể thao cho người có bệnh nền.
• Dừng hút thuốc lá. Hút thuốc làm tăng nguy cơ đột quỵ, đồng thời gây hại cho phổi và hệ tim mạch nói chung.
• Hạn chế rượu bia. Đồ uống có cồn chứa nhiều calo, dùng thường xuyên không chỉ gây tăng cân mà còn làm tăng nguy cơ đột quỵ gấp nhiều lần so với người không dùng hoặc dùng ở mức thấp.
• Kiểm soát huyết áp định kỳ. Huyết áp cao là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu, nên đo huyết áp thường xuyên, đặc biệt với người trên 40 tuổi hoặc có tiền sử gia đình.
• Tránh sốc nhiệt khi tắm đêm. Thay đổi nhiệt độ đột ngột, đặc biệt khi tắm khuya hoặc tắm ngay sau khi ra ngoài trời lạnh, có thể là yếu tố khởi phát đột quỵ ở một số người, tìm hiểu thêm tại tắm đêm có gây đột quỵ không.

Khi nào cần dùng thuốc phòng ngừa đột quỵ

Với người có nguy cơ cao hoặc đã từng bị đột quỵ, bác sĩ có thể chỉ định thêm thuốc phòng ngừa bên cạnh thay đổi lối sống. Việc dùng thuốc cần theo đúng chỉ định và tái khám định kỳ, không tự ý mua và sử dụng. Xem thêm các nhóm thuốc thường dùng và lưu ý khi sử dụng tại thuốc phòng chống đột quỵ là gì, lưu ý gì khi dùng thuốc.

Câu hỏi thường gặp

Đột quỵ có di truyền không?

Đột quỵ không di truyền trực tiếp, nhưng một số yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu có thể mang tính gia đình. Người có người thân từng bị đột quỵ nên tầm soát sức khỏe tim mạch sớm hơn.

Đột quỵ ở người trẻ có phổ biến không

Đột quỵ từng được xem là bệnh của người lớn tuổi, nhưng số ca ở người trẻ đang có xu hướng tăng, liên quan đến lối sống ít vận động, hút thuốc, béo phì và stress kéo dài.

Sau đột quỵ bao lâu thì hồi phục

Thời gian hồi phục khác nhau tùy mức độ tổn thương não và thời điểm được cấp cứu. Người được điều trị trong thời gian vàng thường phục hồi tốt hơn, nhưng quá trình phục hồi chức năng có thể kéo dài nhiều tháng.

Làm gì khi nghi ngờ người thân bị đột quỵ

Gọi cấp cứu ngay, ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên để báo cho nhân viên y tế, không cho người bệnh ăn uống, không tự ý cạo gió hoặc chờ đợi triệu chứng tự hết.

Địa chỉ mua thuốc, thực phẩm chức năng uy tín, chất lượng, cam kết chính hãng tại:

• Đặt mua hàng trực tiếp từ website của công ty http://vihapha.com.
• Đặt hàng Online tại Zalo 0919 654 189 - 1800 585 865
• Văn phòng công ty: Số 90- Lô C2 Khu Đô Thị Mới Đại Kim, Phường Định Công - Hà Nội. SĐT 0243 558 5014
• Giờ mở cửa: 08:00 - 17:00 từ Thứ 2 đến sáng Thứ 7 hàng tuần